ديسگرافيا چيست؟
ديس گرافيـا
ديس گرافيا يكي از ناتواناييهاي يادگيري است كه از مشكلات نوشتن، ترسيم و بيان
افكار منتج ميشود. ولي به طور كلي به دست خط هاي ضعيف اطلاق ميشود هر وضعيتي ملاك خاص خو را داردكه مشخص ميكند كه آيا دانشآموز ناتواني يادگيري دارد و به چه آموزش ويژه اي نيازمند است. وقتيكه مشكلات نوشتاري يك دانشآموز به اندازه كافي سخت و دشوار شود نشان دهنده اين است كه او به آموزش ويژه نياز دارد. البتّه اين موضوع قطعي نيست
چرا كه اختلالات نوشتاري تعريف و ملاك واضحي ندارد. يك دانشآموز داراي مشكلات نوشتاري ممكن است توسط نظام هاي آموزشي ويژه در گروه اختلالات نوشتاري قرار گيرد اگر چه ممكن است به اين گونه آموزش هاي ويژه هم نيازي نداشته باشد. اكثر تجارب يادگيري دانشآموزان در حيطه مشكلات نوشتاري قرار دارد ولي كمبود ملاك مشخص و تعريف دقيق باعث ميشود اين اصطلاح به ندرت در مدارس عادي مورد استفاده قرار گيرد. كودكان دچار
اين اختلال اغلب مشكلات منحصر به فرد دارند.
مطالعات نشان ميدهد كه مشكلات نوشتاري مشخص شده از قبيل معكوس نوشتن اعداد، وارونه نويسي، هر نوع دست خط درهم برهم بر اساس اطلاعات فردي گزارش شده است
كه دانشآموزان دارند.اين دانشآموزان مشكلاتي در نوشتن نامه و كلمات دارند. در نتيجه
براي نوشتن صحيح نياز به وقت بيشتري دارند. همچنين تجارب دردسرسازي در نوشتن ديكته
و نقطه گزاري دارند. آنان همچنين تمايل به تركيب ساختگي متن و اعداد دارند. حتي موقعي
كه به آهستگي تكاليفشان را انجام ميدهندمشكلاتي را تجربه ميكنند به طوريكه با تمركز زياد روي تمرين رشته افكار آن ها از هم پاشيده ميشود. دانش اموزان با نقص توجه و بيش فعّالي اغلب تجارب مهمي از مشكلات نوشتن و دست خط دارند. همچنين مشكلاتي در سازمان دهي
و توالي اطلاعات دارند..مشكلات نوشتاري بعضي از دانش آموزان به واسطه شنوايي عمومي
و زبان آموزي ضعيف تجربه ميشوند. آن ها به خاطر مشكلات يادگيري و درك زبان عمومي مسائلي را به طور آشكار در زبان بياني خود دارند. متذكر ميشود كه نوشتن زبان خيلي سخت تر از بيان آن است.اگرچه اكثرا دانش آموزان مشكلات يادگيري ناشي از ادراك بينايي و ديداري ندارند. ولي تعدادي از آن ها در فرايندهاي يادگيري دچار ضعف هستند و مشكلاتي را در تند نويسي و وضوح دست خط دارند.زيرا آن ها قادر نيستندداده هاي ديواري را در هنگام
نوشتن رو ي كاغذ ترسيم كنند.
علائم
1. ممكن است دانشآموز از زبان شفاهي بسيار خوبي برخوردار باشد.امّا مهارت هاي نوشتاري آن ها ضعيف باشد.
2. نقطه ها را تصادفي يا در حال ترتيب مي گذارند، و يا نقطه نميگذارند خطاي
ديكته دارند ، ( گاهي اوقات كلمه خيلي متفاوت از آنچه هست نوشته ميشود.) وارونه نويسي، خط در حروف، هم آوايي نزديك به هم ، جا انداختن بخش ها و خطا در پسوند ها، بي نظمي، زشت نوشتن تركيبات، داشتن آثار بي سوادي ( شبيه بي سوادها مي نويسند) سوء تعبيري
از پرش ها و آيتم هاي پرسش نامه ها ندارند. بي نظمي در نوشتن شماره ها ، اعداد و وارونه نويسي اعداد و شماره ها .
3. عموما ناخوانا مي نويسند ( علي رغم اختصاص توجه لازم در انجام تكاليف )
4. تناقص در هر كار، استفاده همزمان از رو نويسي متن و روان نويسي، جلد كردن بالاتر از حد معمول يا پايين تر از حد معمول دفتر و يا نامرتّبي و بي قاعدگي در اندازه طرح هاي حروف و كلمات و يا كج نوشتن متن ها .
5. ناتمام ماندن كلمه ها و متن ها (حذف كلمات )
6. تناقص موقعيت كاغذ و در نظر گرفتن خطوط و حاشيه ها، تناقض بين كلمات و متن ها.
7. منشا و حركات غير معمول مداد. مخصوصا خيلي بسته و سفت نگه داشتن مداد
يا انگشت شست بالاي دو انگشت ديگر و نوشتن با فشار مچ دست .
8. صحبت كردن با خود در حال نوشتن، نگاه كردن به دست در حال نوشتن .
9. كند و آهسته نوشتن، كپي كردن حتي اگر نوشته خوانا و تميز باشد .
راهكـارها
1. تشويق دانشآموزان به شرح مختصروافكارشان به اين موضوع كمك ميكند كه دانش آموز افكار مهم خويش را بدون دست و پنجه نرم كردن با غلط هاي جزيي و نقطه ها و ... بروي كاغذ بياورند.
2. دانشآموز با توجه به مفهوم هر پاراگراف يك تصوير بكشند.
3. افكار و نظراتشان را در يك نوار ضبط كنند، سپس آن را گوش كرده
و آنچه را ميشنوند بنويسند.
4. براي تقويت مهارت هايشان ، با صفحه كليد كامپيوتر تمرين كنند. اين كار ممكن است در ابتدا به نظر آيد امّا بعد از مدتي كه الگوهاي كليد ها را بياموزند تايپ كردن را خيلي سريعتر و تميزتر از نوشتن با دست انجام ميدهند.
5. براي سازمان دهي اطلاعات و مرور كردن غلط هاي ديكته، يك كامپيوتر را در اختيار آن ها قرار دهيد حتي اگر مهارت هاي كار با صفحه كليد آن ها خوب نباشد. كامپيوتر ميتواند كمك خوبي در شرح و تغيير جزئيات باشد.
6. تمرين هاي دست نويسي را ادامه دهيد چرا كه دانشآموز در تمام عمرش نيازمند توانايي نوشتن با دست است و حتي ممكن است اين مهارت را در زماني با ديگران تقسيم كند. بهبود مهارت نوشتن تا زمانيكه دانشآموز از آن در كارها استفاده كند ادامه خواهد داشت.
7. دانشآموز را تشويق كنيد هنگام نوشتن با صداي بلند كلمات را تكرار كند.
اين امر ميتواند فرصت باز خورد مناسبي را فراهم كند.
8. فرصت بيشتري را اختصاص به تمرين هاي نوشتاري از قبيل ياد داشت برداري، كپي كردن، تست ها و ... بدهيد.
9. به طور مختصر نياز هايي را كه در طي دوره ي نوشتن ايجاد ميشود مشخص كنيد. ارزيابي، امتحان گرفتن و آموزش كامپيوتر را ادامه دهيد چرا كه اين كار ميتواند مسائل
و مشكلات را پيش بيني كند.
10. به دانشآموزان اجازه شروع يك پروژه يا برنامه اختصاص نوشتن بدهيد.
11. در فهرست برنامه هاي دانشآموزان زماني را براي كار در كتاب خانه يا اداره اختصاص دهيد اين كار ميتواند در پيشبرد كار نوشتن يا فعاليت هاي متناوب مربوط به مداد ياد گرفته شده مفيد باشد .
12. در عوض ارائه يك متن كامل به دانشآموز، متني فراهم كنيد كه رئوس آن تا اندازهاي تكميل شده و او بتواند جزئيات مهم را كامل كند. ( يا مي توانيد جزئيات را ذكر كنيد
تا دانشآموزان سر فصل هارا پيدا كنند.)
13. اجازه دهيد كودك بعضي تمرين هاي اختصاصي را ديكته كند، نقش يك نويسنده
را اجرا كند، نوشتن كلمه به كلمه و سپس تغييراتي را بدون كمك در متن ايجاد كند.
14. سادگي و آراستگي و املا يا هر دو را بعنوان يك ملاك درجه بندي براي تعدادي تمرينات مخصوص ملاك قرار داده يا نشانه اي براي ارزيابي كردن بخش هاي ويژه اي
از نوشتن را اختصاص دهيد.
15. به دانشآموز دهيد تا علائم اختصاري براي بعضي كلمات بسازند. ( مثلا C/ B برايECAUSE B ) به وي كمك مي كنيم تا مجموعه اي از علائم اختصاري را در دفتر يادداشت كند اين عمل در آينده براي موقعيت هاي يادداشت برداري سودمند خواهد بود.
16. سنجش هاي كپي برداري كار را كاهش دهيم ، بطور مثال در رياضي برگه هايي با تمرين هايي از قبل آماده شده تهيه كنيم و در عوض تمرينات رو نويسي به كودك ارائه دهيم.
17. نوشتن را مرحله به مرحله كرده و انجام هر مرحله را به دانشآموز آموزش بدهيم. روشهاي نوشتن را آموزش دهيم ( روش بارش مغزي ـ اصلاح و ويرايش ‑ پيش نويسي كردن و اصلاح خواندن و ... )
18. در يك كامپيوتر دانشآموز مي تواند پيش نويسي تهيه گردد و ازآن كپي بگيرد سپس كپي را مورد تجديد نظر و اصلاح قرار دهد . در نتيجه هر دو مورد پيش نويس، پاك نويس
بدون تايپ كردن اضافي ميتوانند مورد ارزيابي قرار بگيرند .
19. كودك را تشويق كنيد تا از يك چك كننده املا استفاده كند و اگر امكان دارد اشخاص ديگر كار او را اصلاح كند. همچنين چك كننده هاي گويايي معمولا استفاده ميشود.
مخصوصا اگر دانشآموز قادر نباشد كلمه صحيح را بفهمد (هدفون شامل اين موارد ميشود.)
20. اجازه دهيد دانشآموز از يك روزنامه يا كتاب خطي هر كدام كه خواناتر است
استفاده كند.
21. دانشآموز پايه اول را به استفاده از كاغذ با خطوط درشت و نوشتن روي
خط عادت دهيد.
22. اجازه دهيد دانشآموزان بزرگتر از كاغذهايي با خطوط عريض تر كه در اختيارشان قرار گرفته استفاده كند. به ياد داشته باشيم ريز نوشتن دانشآموزان ابزاري براي پنهان كردن غلطها و در هم ريختگي نوشته هايشان مي گردد.
23. بگذاريد كودك از كاغذها و موادي رنگي استفاده كند.
24. اجازه دهيد دانشآموز از كاغذهاي ترسيم ( كاغذهايي با حاشيه و خطوط جانبي
براي كمك به رديف ) براي رياضي استفاده كند.
25. به كودك فرصت دهيد از هر نوع وسيله ي نوشتن كه برايش راحت تر است
استفاده كند.
26. اگر رو نويسي برايش دشوار است ، بگذاريد پاره اي از مطالب متن را به جاي
كل آن رو نويسي كند.
27. استفاده از نرم افزار هاي باز شناسي حروف و كلمات بسيار مفيد است و توصيه ميشود اگر دانشآموز و معلم فايل داشته باشند وقت بيشتري براي استفاده از نرم افزار هاي مرتبط با آموزش بگذارند.دانش آموز ميتواند در مهارت هاي نوشتن و تايپ كردن استقلال بيشتري بيابد.
28. پروژه هاي نوشتاري گروهي را كه دانشآموزان در آن نقش هايي مانندبارش نفري ، سازمان دهي اطلاعات ، نويسندگي و اصلاح خواندن و توضيح دهنده را به عهده ميگيرند افزايش دهيد.
29. تركيبات اضافي فراهم كنيد و در مواردي كه كودك ضعف دارد تكاليفي را به صورت متناوب و دراز مدت در طول ترم ارائه دهيد.با كودك و والدين او در مورد اجباري كردن
انجام تكاليف اضافي در خانه براي مشكلاتي كه پيش آمده و مواردي كه عقب مانده
بحث و مذاكره كنيد.
30. در برنامه كار دانشآموز، آموزش دست خط و تمرين دست ورزي قرار دهيد. جزئيات تفصيلي و ميزان استقلال اين تمرين ها بستگي به سن دانشآموز نگرش او دارد. البته تعدادي
از دانشآموز درست دارند دوست خطشان بهتر شود .
31. به خاطر بسپاريم كه عادت هاي نوشتن خيلي زود در فرد تثبيت ميشود.
قبل از در گير كردن كودك به مبارزه براي غلبه بر مشكل وي اعم از اينكه روان نويس باشد
يا رو نويس باشد به تغيير عادت نوشتن در او توجه كنيم كه در نهايت تمرينات نوشتن
را آسان تر خواهد ساخت و اين فرصتي براي دانشآموز است كه انتخاب خودش را انجام دهد. از دادن تكليف زياد به دانشآموز خودداري كنيد چرا كه وي وظايف و برنامه هاي
ديگري هم دارد.
32. آموزش مهارت هاي نوشتن را متناوب آموزش دهيد ( شبيه نوشتن بي وقفه )
33. براي هر پاراگراف فقط يك كلمه كليد يا كلمه تاكيدي بنويسيد و سپس در هنگام
مرور جزئيات مربوط و متاثّر از آن كلمه را تكميل كنيد .
34. تكليف هاي چند حسي در آموزش هر دو راهبرد آموزش دست خط و روان نويسي مورد استفاده قرار مي گيرد. اين تكنيك ها بايد به طور اساسي آموزش داده شود
چرا كه نوشتن نامه و متن خيلي سريع صورت مي گيرد و دانشآموز مي تواند با كمك
اين مهارت ها عقايد و نظرات خود را گسترش دهد.
35. اجازه دهيد كودك از سازمان دهنده هاي ترسيمي و ديداري استفاده كندبه طور مثال شما يك نقطه ذهني مانند دايره ايجاد مي كنيد كه نكات مهم در مركز آن جا گذاري شده اند
و نكات منشعب از مطلب اصلي با خطوط به مركز وصل شده اند شبيه بازوان يك عنكبوت
يا پروانه در يك دايره.
36. تمرين ها برگه هاي كارخود را طبق يك سلسله گاههاي منطقي برنامه ريزي كنيد
يك راه آسان براي به خاطر سپردن ترتيب اين گام ها ، حروف كلمه POWER است .
P: يعني كارتان را برنامه ريزي كنيد.
O: يعني افكار و عقايدتان ر اسازمان دهي كنيد.
W: يعني پيش نويس هاي خود را بنويسيد.
E: يعني آنچه را نوشته ايد ويرايش كنيد.
R: يعني كارتان را تجديد نظر و اصلاح كنيد و يك پيش نويس نهايي تهيه كنيد .
37. اگر يك دانشآموز در حين كار دچار خستگي ميشود موارد زير را بكار ببريد.دستهاي او را سريع البته بدون خشونت تكان دهيد.دست هايش را بهم بماليد و روي احساس گرم شدن تمركز كنيد.دست ها را روي فرش به صورت دايره وار بماليد
( يا لباس هايي با بافت متوسط و نه خيلي نرم و نه ريز) بپوشيد ، دست ها را روي چيز هاي اطراف بماليد و زانوها را ببنديد.
از انگشت شست دست غالب براي كليك كردن روي شاسي بالاي خودكار ( كه آن را قطع و وصل ميكند ) استفاده نمائيد. خودكار را در همان دست بالا نگهداريد و استفاده از شاخص انگشت را تكرار كنيد.
تمرين نشستن در حاليكه كف دست ها روي صندلي قرار دارد و با انگشتان به طرف رو به رو فشار وارد ميشود را انجام دهيد. در اين حالت به طرف پايين دست ها فشار وارد ميكنند و كمي بدنشان را بالاي صندلي نگه مي دارند.
اجازه دهيد دانشآموز بحث هاي مهم را ضبط كند و يا اينكه امتحان شفاهي بگيريد.
31. تكاليف معين تركيبي را در طول يك فعاليت پيچيده و به دانشآموزان ارائه دهيد
بطور مثال دانشآموزان مي توانند روي استفاده از كلمه هاي توصيفي در يك قسمت و در بخش ديگر روي تركيبات اين كلمه تمركز كنيد.
جنبه هاي مثبت تلاش دانشآموزان را تشويق يا تقويت كنيد.
با كودك شكيبا باشيد و او را دلگرم سازيد تا او با خودش همينگونه رفتار كند.
راه كارهـايي براي مشكلات املا نويسي
1.استفاده مداوم از چك كننده ديكت هبراي كاهش تقاضاي دانشآموزان در طول
انجام آن را به او آموزش دهيد او را تشويق كنيد تا هنگام اعلام نتايج ديكته منتظر بماند.
2. كودك را به استفاده از نرم افزارهاي رايانه اي از قبيل چك كننده يا تركيب كنندههاي ديكته كه با يك زبان ساده سخن مي گويد. جهت كاهش تقاضاي وي در هنگام نوشتن تشويق كنيد اگر وي همراه با نوشتن مشكل خواندن نيز دارد. اگر اين راهنما گويا باشد از آن جهت
كه كلمات را ميخواند بسيار مفيد خواهد بود.
3. بگذاريد دانشآموز به كلمه نگاه كند ،سپس چشم هايش را ببنديد تا تصور كند
كلمه چگونه نوشته ميشود اين كار را متن به متن دنبال كنيد.
4. اجازه دهيد دانشآموز در حاليكه به كلمه نگاه ميكند آنرا بلند تكرار كند سپس
چشم از كلمه برداشته و ديكته آن را چندين بار قبل از آنكه روي كاغذ بنويسد تكرار كند.
5. اجازه دهيد كودك متن ديكته را به قطعات 3 تا 5 كلمه اي تقسيم كند و بعد از تسلّط يافتن در هر بخش لغاتي از آن را انتخاب كنيد.
6. براي تأثير گذاري بيشتر يك تخته و يك رايانه در دسترس دانشآموز قرار دهيد.
ديس گرافيا نبايد خلاقيت نوشتاري و انشاء دانشآموز را محدود كند مثال زيركه بوسيله يك دانشآموز نارساخوان و نارسا نويس 12 ساله روي كامپيوتر اجرا شده نمونهاي
از اين خلاقيت است.
A- پيش نويس ابتدائي داستان خلق شده كه بوسيله دانشآموز 12 ساله تايپ شده است ( عين مطلب انگليسي نوشته شود )
B- همان داستان : دانشآموز پيش نويس را براي معلم مي خواند.
روشي كه من بر آمدگي يك جاده را شرح مي دهيم شبيه موزيك موزارت است. هر بر آمدگي جاده شبيه يك آواز است.
هر برجستگي مانند يك نت است. هر برجستگي همان طوركه از كنترل خارج است
قابل كنترل نيز هست. اين راز سحرآميز موسيقي موزارت است كه خيلي مرموز و غير قابل
پيش بيني است. بنابر اين دفعه بعد كه در يك جاده ناهموار رانندگي كرديد به موزارت فكر كنيد.